ESG
Als bestuurlijk thema is ESG (de focus op environmental, social en governance-aspecten) meer weg te denken. Maar nieuw is de thematiek geenszins. Bestuurders worden, tot op het niveau van de raad van bestuur (rvb), in toenemende mate gedwongen na te denken op de maatschappelijke impact van hun onderneming. Bedrijven zijn er, zo is de gedachte, niet alleen om winst te maken. Belangrijk is ook geworden: wat is de impact van de bedrijfsvoering: bijvoorbeeld op lokale gemeenschappen, op stakeholders zoals werknemers, klanten en leveranciers, op het milieu. Eén stap verder nog, wordt in toenemende mate van ondernemingen gevraagd maatschappelijk nut te hebben. Vaak wordt daarvoor ook de term purpose ingezet. Het bedrijf moet dus van maatschappelijke waarde zijn.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen Nederland
Het sturen op impact is niet zomaar komen aanvliegen in de bestuurskamers. De generatie van millennials is doordrongen van de thematiek en dwingt zo bedrijven na te denken.Ook de millennials zelf hebben de thematiek niet zomaar uit de lucht geplukt. Het huidige brede debat reikt ver terug. De meest succesvolle grootzakelijke ondernemingen dachten al decennia geleden terug na over hun maatschappelijke verantwoordelijkheden. Zo zorgden Philips en Heineken in de periode van de industriële revolutie in Nederland voor hun werknemers door hun woningen aan te bieden. Hele wijken in Amsterdam (Heineken) en in Eindhoven (Philips) zijn zo tot stand gekomen.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen in internationaal verband
Minder ver in de tijd, 23 juni 1999, organiseerde de Tweede Kamer een debat met als titel: ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen in internationaal verband.’ Discussie was er met name of de overheid een rol diende te spelen in het dwingen van bedrijven tot maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo), dan wel of dit een verantwoordelijkheid van bedrijven was – en de overheid vooral een rol had in het internationale debat over impact. Een aantal termen werden toen al met mvo in verband gebracht: corruptie, milieu, arbeidsomstandigheden enzoverder. MKB-ondernemingen gingen het meestal hebben over duurzaam ondernemen, de corporates kozen voor mvo. In de jaren die volgden, zou mvo in vele vertakkingen worden uitgediept. Met de corporate governance code voor goed bestuur kreeg Nederland in 2003 een gedragscode (zelfregulering) voor het beursgenoteerde bedrijfsleven. Maar denk ook bijvoorbeeld aan het Klimaatakkoord, dat in samenspraak tussen bedrijven, belangenorganisaties en de overheid tot stand is gekomen. In internationaal verband kwam de Organisatie voor Economische Ontwikkeling en Samenwerking (OESO) in 2010 met ISO26000: een internationale norm voor maatschappelijk verantwoord onderneming, met praktische handvaten. Ook kwamen wetgevers wereldwijd met strengere wetgeving op het gebied van corruptie, milieu, misbruik van werknemers, enzovoorts.
Duurzaam ondernemen van de agenda
Het denken rondom mvo liep parallel met het shareholdersmodel. Het shareholdersmodel gaat ervan uit dat de aandelenkoers in the end altijd ook het gedrag op de lange termijn van bestuurders weerspiegelt. Ofwel: als bestuurders op lange termijn het goede doen voor hun klanten, maar ook voor werknemers en andere stakeholders, dan weerspiegelt dat zich in de beurskoers. Dat denken zou echter gebrekkig blijken. Vooreerst omdat niet altijd alle bestuurders het goede voor hebben met de rest van de wereld. Maar ook en vooral zou mvo vaak meer een ‘moetje’ worden voor bedrijven dan een gedragen bestuurlijk thema. Veel bedrijven stelden een chief sustainability officer aan, of vergelijkbaar, die dan als taak had te zorgen dat de onderneming niet de mist in ging. En daarmee was de kous af. Meer nog: zodra de economie haperde of aandeelhouders morden, ging een thema als duurzaam ondernemen vaak helemaal van de agenda.
De komst van Sustainable Development Goals
Sinds een aantal jaren is dat veranderd. Onder druk dus van de maatschappij, zoals hierboven beschreven, maar er is meer. De Verenigde Naties voelde de tijdsgeest perfect aan en kwam in 2015 met de zogeheten United Nations Sustainable Development Goals (SDG’s). In het Nederlands vertaalt dit zich naar duurzame ontwikkelingsdoelen. De SDG’s zijn maatschappelijke doelen zoals geen honger, geen armoede en schoon water en sanitair voor iedereen. Met als doel om die agenda tegen 2030 te hebben uitgevoerd. Die SDG’s hebben in het bedrijfsleven een revolutie veroorzaakt. Waar mvo niet of nauwelijks op de bestuurlijke agenda kwam, zijn de doelen van de Verenigde Naties zo ambitieus, dat grote bedrijven er perfect hun strategie (en tegenwoordig ook vaak: missie) op kunnen enten. Het shareholdersdenken wordt steeds nadrukkelijker ingeruild voor een strategie met als uitgangspunt langetermijnwaardecreatie In de uitvoering worden inmiddels flinke stappen gezet. Maatschappelijke impact en duurzaam ondernemen staan tegenwoordig hoog op de agenda. Denk aan trends als integrated reporting, een esg-beleid, of duurzame innovaties.
CSRD en rapportage over ESG-doelstellingen
Het rapporteren over de ESG-doelstellingen is niet vrijblijvend. Bedrijven worden er ook steeds meer toe verplicht. Al in de jaren 90 begonnen enkele bedrijven met het uitbrengen van een milieuhaarverslag of duurzaamheidsverslag. In 2022 werd de Europese Richtlijn duurzaamheidsrapportering door ondernemingen (Corporate Sustainability Reporting Directive, CSRD) uitgevaardigd, die in 2024 in werking trad. Onder druk van sterke deregulering in de Verenigde Staten werd echter in 2025 een wettenpakket aangenomen door de EU om Europese regels te versimpelen en zo de concurrentie met de VS een boost te geven. Daarbij werd ook een ‘Stop-the-clock’-voorstel ingediend om de implementatie van komende fases van de CSRD met twee jaar uit te stellen. En zo ontkomt ook ESG-beleid niet aan geopolitieke druk.
Ongemak in de boardroom omarm je met deze zeven good practices
De boardroom van de toekomst is er één die onoplosbare problemen niet ontwijkt, maar ze juist productief maakt, aldus Robert J. Blomme en Josephine de Zwaan van het project Verdiepte Governance. In dit project hebben 80 Nederlandse bestuurders nieuwe richtlijnen voor duurzaam leiderschap ontwikkeld, met als centrale boodschap: geef ongemak in de boardroom ruimte. De spanning die dat oproept, vormt het startpunt voor verandering.
Lees verder
Nederland investeert miljarden in de energietransitie en de arbeidsmarkt, in mentale gezondheid, sociale cohesie en kansengelijkheid. Bestuurders vergaderen zich suf over ESG, stakeholdermanagement en maatschappelijke waarde. Maar sport, als één van de krachtigste instrumenten om juist op al die dossiers het verschil te maken, wordt niet benut.
Tegen de achtergrond van economische en geopolitieke onzekerheid pleit Marcel Beukeboom, algemeen directeur van Naturalis, voor meer aandacht voor natuurlijke weerbaarheid. Omdat het verlies van biodiversiteit een grote bedreiging voor onze samenleving vormt en er meer slagkracht voor het beschermen ervan nodig is, zoekt hij strategische samenwerking met marktpartijen. ‘Het is een gezamenlijk probleem dat we gezamenlijk moeten aanpakken.’
Bestuurders onderschatten de kracht van sport
Nederland investeert miljarden in de energietransitie en de arbeidsmarkt, in mentale gezondheid, sociale cohesie en kansengelijkheid. Bestuurders vergaderen zich suf over ESG, stakeholdermanagement en maatschappelijke waarde. Maar sport, als één van de krachtigste instrumenten om juist op al die dossiers het verschil te maken, wordt niet benut.
Marcel Beukeboom (Naturalis): ‘De natuur verkeert in crisis’
Tegen de achtergrond van economische en geopolitieke onzekerheid pleit Marcel Beukeboom, algemeen directeur van Naturalis, voor meer aandacht voor natuurlijke weerbaarheid. Omdat het verlies van biodiversiteit een grote bedreiging voor onze samenleving vormt en er meer slagkracht voor het beschermen ervan nodig is, zoekt hij strategische samenwerking met marktpartijen. ‘Het is een gezamenlijk probleem dat we gezamenlijk moeten aanpakken.’
.jpg)
.jpg)
Misschien lijkt het soms alsof problemen verdwijnen zodra je ze niet meer benoemt. In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde: hoe langer ze worden genegeerd, hoe groter ze worden. Van klimaatdoelen tot aandeelhoudersvragen – ongemakkelijke kwesties verdwijnen niet door ze van de agenda te halen.
Bert Beun heeft als bestuursvoorzitter van de Goldschmeding Foundation grote schoenen te vullen. Aan hem de taak om de legacy van oprichter Frits Goldschmeding ‘te leven’. Dat wil hij doen door in het hele land programma’s aan te bieden en projecten mede mogelijk te maken rondom drie grote thema’s: toekomstbestendig werk, inclusieve arbeidsmarkt en menswaardige economie. ‘We werken vanuit een verandertheorie: welke stappen zijn er nog nodig voor een menswaardige economie en welke rol ligt hier voor bestuurders en toezichthouders?’
Chapter Zero, het internationale platform van commissarissen die klimaatverandering willen tegengaan, heeft sinds 2023 een Nederlandse chapter. De scheidende en komende voorzitter, commissarissen Gisella Eikelenboom en Jolande Sap, gaan met elkaar in gesprek over wat er tot nu toe is bereikt en over toekomstige ambities en uitdagingen. ‘Ik zou willen dat iedereen binnen de doelgroep ons gaat zien als onmisbaar.’
Problemen zijn er niet om genegeerd te worden
Misschien lijkt het soms alsof problemen verdwijnen zodra je ze niet meer benoemt. In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde: hoe langer ze worden genegeerd, hoe groter ze worden. Van klimaatdoelen tot aandeelhoudersvragen – ongemakkelijke kwesties verdwijnen niet door ze van de agenda te halen.
‘De menswaardige economie is een samenwerkingsvraagstuk’
Bert Beun heeft als bestuursvoorzitter van de Goldschmeding Foundation grote schoenen te vullen. Aan hem de taak om de legacy van oprichter Frits Goldschmeding ‘te leven’. Dat wil hij doen door in het hele land programma’s aan te bieden en projecten mede mogelijk te maken rondom drie grote thema’s: toekomstbestendig werk, inclusieve arbeidsmarkt en menswaardige economie. ‘We werken vanuit een verandertheorie: welke stappen zijn er nog nodig voor een menswaardige economie en welke rol ligt hier voor bestuurders en toezichthouders?’
Chapter Zero: ‘We willen niet activistisch zijn, maar activerend’
Chapter Zero, het internationale platform van commissarissen die klimaatverandering willen tegengaan, heeft sinds 2023 een Nederlandse chapter. De scheidende en komende voorzitter, commissarissen Gisella Eikelenboom en Jolande Sap, gaan met elkaar in gesprek over wat er tot nu toe is bereikt en over toekomstige ambities en uitdagingen. ‘Ik zou willen dat iedereen binnen de doelgroep ons gaat zien als onmisbaar.’
Roderick Glerum (Vattenfall): ‘Wacht niet met investeren in energietransitie’
Dat de energietransitie in Nederland minder snel gaat dan gewenst of gehoopt, is voor Roderick Glerum geen reden tot pessimisme. De directeur zakelijke markt van Vattenfall is ervan overtuigd dat ook kleine stappen uiteindelijk het verschil zullen maken. ‘We zijn innovatief en creatief genoeg om voor elk probleem een oplossing te vinden.’
Lees verderMeest gelezen
Annerie Vreugdenhil (ABN Amro): ‘Verkleinen van tegenstellingen staat hoog op de bestuursagenda’
Laurentien van Oranje ontwikkelde vanuit haar Number 5 foundation samen met slachtoffers van de toeslagenaffaire, verzekeraars en juristen een alternatief plan dat tot een snellere schadevergoeding leidt. ABN Amro steunt dit initiatief. De prinses gaat erover in gesprek met Annerie Vreugdenhil: cco personal & business banking van de bank.
De toekomst van energie
Het lonkend perspectief is een samenleving die schoner, innovatiever en rechtvaardiger is, zo vat een van de drie jonge professionals aan onze rondetafel de essentie van de energietransitie krachtig samen. Het gevoel van urgentie bij beleidsmakers, wetenschappers, burgers en het bedrijfsleven is te gering. Samen in actie komen is broodnodig.
Zorgen
AEX Futureproof Index: een prijskaartje dat zakendoen voorgoed verandert
Van zorg naar gezondheid
10 miljard mensen verantwoord voeden: het kan
Hoe futureproof is jouw organisatie?
Activist alert: in 2025 neemt de kans op een activistische campagne toe
Column Pieter Hemels: Over Obama, Malala, Warren Edwards en jou
Ftrprf is de nieuwe kennispartner van Management Scope. Het consultancybedrijf, mede opgericht door Pieter Hemels, helpt organisaties die werk willen maken van toekomstgerichte transities. Hemels zal de komende tijd voor Management Scope zijn licht laten schijnen op de vraag wat voor bedrijven nu echt belangrijk is – of hoort te zijn – en op de vraag hoe je impact maakt. Kernvraag daarbij: wat ga jij als organisatie doen voor Fay, zijn nu zevenjarige kleindochter? ‘Je wilt toch geen bedrijf leiden dat mensenrechten schendt, kinderen uitbuit en het klimaat om zeep helpt?’
Aan onze rondetafel buigen drie ceo’s zich over de rol van de aandeelhouder in het moderne bedrijfsleven. Ze tonen zich kritisch als het gaat om in hoeverre de aandeelhouder bondgenoot is in broodnodige transities: het basismodel blijft gericht op winstmaximalisatie, waardoor verandering niet van de grond komt. ‘Er komt een punt waarop de transitie niet meer te koop is, hoeveel geld je er ook tegenaan gooit.’
Pieter Hemels (ftrprf): ‘Een strategie moet altijd futureproof zijn’
Ftrprf is de nieuwe kennispartner van Management Scope. Het consultancybedrijf, mede opgericht door Pieter Hemels, helpt organisaties die werk willen maken van toekomstgerichte transities. Hemels zal de komende tijd voor Management Scope zijn licht laten schijnen op de vraag wat voor bedrijven nu echt belangrijk is – of hoort te zijn – en op de vraag hoe je impact maakt. Kernvraag daarbij: wat ga jij als organisatie doen voor Fay, zijn nu zevenjarige kleindochter? ‘Je wilt toch geen bedrijf leiden dat mensenrechten schendt, kinderen uitbuit en het klimaat om zeep helpt?’
‘Als bestuurder is het gevaarlijk om kritisch te zijn over je aandeelhouders’
Aan onze rondetafel buigen drie ceo’s zich over de rol van de aandeelhouder in het moderne bedrijfsleven. Ze tonen zich kritisch als het gaat om in hoeverre de aandeelhouder bondgenoot is in broodnodige transities: het basismodel blijft gericht op winstmaximalisatie, waardoor verandering niet van de grond komt. ‘Er komt een punt waarop de transitie niet meer te koop is, hoeveel geld je er ook tegenaan gooit.’
Patrick van Hees: ‘Werkgeluk betekent het verschil tussen sleur en enthousiasme’
Joris Vanvinckenroye: ‘Onze helikopterview helpt bij verzuimaanpak’
De toekomst van energie
Angela Wilkinson: ‘We moeten de energietransitie humaniseren’
Annerie Vreugdenhil (ABN Amro): ‘Verkleinen van tegenstellingen staat hoog op de bestuursagenda’
