OK-functionarissen in gesprek: ‘Je weet één ding zeker: er is rotzooi’
17-11-2026 | Interviewer: Vincent Moolenaar | Auteur: Angelo van Leemput | Beeld: Gregor Servais
Ze worden ingevlogen wanneer ondernemingen volledig zijn vastgelopen: als bestuurder, commissaris of beheerder van aandelen. Ze treffen bedrijven waar broers elkaar niet meer spreken, founders die elkaar het licht in de ogen niet gunnen en organisaties waar jarenlang geen besluiten meer zijn genomen. Toch draait hun werk zelden om juridische fijnslijperij. Veel vaker gaat het om vertrouwen, erkenning en het herstellen van bestuurlijke verhoudingen. Voor deze rondetafel ging Vincent Moolenaar, business director board & governance van Nyenrode Business Universiteit en tevens raad-plaatsvervanger bij de Ondernemingskamer, in gesprek met drie ervaren ‘OK-functionarissen’: Barbara van Hussen, Job van der Have en John Jaakke. In de Ridderzaal van Nyenrode spreken zij over conflict, governance, wantrouwen, persoonlijke aanvallen en de voldoening van het weer op de rails krijgen van vastgelopen organisaties. ‘Je weet één ding zeker als je wordt gebeld: er is rotzooi.’
Waarom wil iemand eigenlijk Ondernemingskamerfunctionaris worden?
Van Hussen: ‘Ik kwam ooit via mijn advocatenpraktijk voor het eerst met een zaak van de Ondernemingskamer in aanraking. Ik zat achter in de zaal en dacht: dit kan ik oplossen. Daarna heb ik me aangemeld. Dat oplossen is nog steeds het mooiste onderdeel van het werk. Kijk naar Vitesse. Die club hebben we echt voor de poorten van de hel weggesleept. Dankzij het werk van de Ondernemingskamer bestaat die organisatie nog.’
Jaakke: ‘Ik vergelijk het weleens met zo’n Triviantrondje. Alle blokjes van verschillende kleur passen precies in dat ene rondje. Juridisch inzicht, bestuurlijke ervaring, psychologie, onderhandelen; in dit werk komt alles samen. Dat maakt het professioneel gezien verdraaid interessant. Uitdagend, maar vooral bevredigend.’
Van der Have: ‘Ook voor mij kwam alles in deze functie samen. Ik had een juridische achtergrond, bestuurlijke ervaring en ervaring als toezichthouder. Toen ik rond mijn 60ste afscheid nam van mijn fulltimebaan en nog een paar commissariaten had, dacht ik: dit past eigenlijk perfect. Het werk sluit ook aan bij mijn persoonlijkheid. Je moet kunnen luisteren. Niet te veel zenden. Je ego mag niet te groot zijn. Er zit bovendien een maatschappelijke component in het werk die mij aanspreekt. Vaak help je mensen die al jaren tegenover elkaar in de loopgraven zitten. Die moeten uit die positie gehaald worden. Ze zullen nooit allebei volledig tevreden zijn, maar kunnen wel weer verder. De één gaat verder met het bedrijf, de ander krijgt geld mee om opnieuw te beginnen. Een familieruzie los je niet op, maar een zakelijk conflict vaak wel.’
Wat is meestal de kern van een conflict waar je op wordt gezet?
Van der Have: ‘Dat mensen niet meer met elkaar praten. Vaak al jaren niet. Er zijn oordelen en vooroordelen ontstaan. Alles wat gebeurt, wordt geïnterpreteerd vanuit het eigen frame. Dan komen de advocaten erbij en worden de standpunten nog verder aangescherpt. Uiteindelijk belanden kwesties bij de Ondernemingskamer. Het bijzondere is dat je soms anderhalf uur met iemand zit en dat die persoon na afloop zegt: “Wat was dit een fijn gesprek.” En dan heb je eigenlijk alleen maar een paar vragen gesteld. Dat laat zien hoe weinig er nog écht geluisterd werd. Uiteindelijk draait het om vertrouwen winnen. Van beide partijen. En dat vertrouwen behouden. Dat is misschien wel het moeilijkste onderdeel van het vak.’
Jaakke: ‘Soms is er gewoon een zakelijk geschil tussen verstandige mensen die iets anders willen. Maar niet altijd. Als je de spade wat dieper de grond in steekt, zie je vaak heel veel emoties. Meestal gaat het uiteindelijk om erkenning. Of beter gezegd: het gebrek eraan. In familiebedrijven zie je dat voortdurend. Een vader die de ene zoon wel iets gunt en de andere niet. Degene die ceo wordt tegenover degene die wordt gepasseerd. Of twee founders. Ik herinner me iemand die zei: “Ik zit hier elke ochtend om half acht en hij komt om half tien aanrijden in zijn BMW X5.” Dan gaat het helemaal niet over die BMW. Het gaat over scheve verhoudingen. Over erkenning. En iedereen blijft hangen in zijn eigen gelijk en werkelijkheid.’
Van Hussen: ‘Veel partijen zijn gewoon ooit met een prachtig idee aan hun onderneming begonnen. Met de beste bedoelingen. Alleen blijkt de werkelijkheid weerbarstiger dan gedacht; en ontstaat gedoe over de strategie, over de koers. En dan gaat het schuren. Vaak gaat het om succesvolle bedrijven, bedrijven waar geld wordt verdiend, maar waar nooit goed is nagedacht over governance, rollen of strategie.’
Is een gebrekkige governance niet meteen de kern van veel conflicten?
Van der Have: ‘Zeker bij kleinere ondernemingen en familiebedrijven zie je dat vaak. Daar wordt governance nog weleens gezien als iets voor grote beursfondsen.’
Jaakke: ‘Veel ondernemingen hebben helemaal geen toezicht. Ik heb ooit een zaak gehad waarin de raad van commissarissen uit één persoon bestond. Dat zegt eigenlijk alles. Een goede governancestructuur functioneert als kreukelzone. Die vangt spanningen op voordat ze tot een botsing leiden. Als die ontbreekt, krijg je meteen: boem, pats, conflict.’
Van Hussen: ‘En als er al een raad van commissarissen is, zitten daar vaak geen werkelijk onafhankelijke mensen in, maar de spreekwoordelijke oud-huisarts, de notaris, de fiscalist. Die hebben een soort erebaan, verrichten een vriendendienst. Dan denk ik weleens: jullie begrijpen totaal niet waar dit over gaat.’
Er komt een moment dat jullie worden benaderd door de Ondernemingskamer. Wat krijg je dan te horen over zo'n zaak?
Van der Have: ‘De eerste vraag is meestal heel simpel: “Heb je tijd?” Daarna wordt gekeken of er geen belangenconflict is. Soms word je gevraagd als bestuurder, soms als commissaris, soms als aandeelbeheerder. Dat hangt af van waar het probleem zit. Uiteindelijk draait het altijd om hetzelfde: er moeten weer besluiten genomen kunnen worden. En juist dat ontbreekt vaak. Je komt binnen in een situatie waarin al heel lang niets meer besloten wordt. Als je “ja” zegt, krijg je een beschikking toegestuurd en ga je lezen. Je weet op dat moment maar één ding zeker: er is rotzooi. Hoe groot die rotzooi precies is, weet je nog niet. Ik rijd altijd razend nieuwsgierig naar die eerste afspraak.’
Van Hussen: ‘Wij zijn allemaal mensen die een beetje “aan” gaan van rotzooi. Waar rotzooi is, kun je opruimen, structuur aanbrengen en orde scheppen. Zelf heb ik een lichte voorkeur voor de rol van bestuurder of commissaris. Dan kun je echt verschil maken.’
Jaakke: ‘Het is spannend. En dat maakt het ook aantrekkelijk. Ik herinner me dat ik een keer gebeld werd op 23 december om half tien ’s avonds. De Ondernemingskamer vroeg of ik vóór 1 januari een zaak kon oplossen. Zeven dagen, met Kerstmis ertussen. Het ging over een sponsorcontract in de paardensport. Meer wist ik eigenlijk niet toen ik ja zei.’
Kun je een opdracht ook weigeren?
Van Hussen: ‘Ik heb dat één keer gedaan. Dat was vlak na de Vitesse-zaak, waar ik een half jaar volledig door in beslag ben genomen. Ik kon het even niet opbrengen om weer een ingewikkelde zaak te doen. Ik dacht: geef mij gewoon maar even twee ruziënde broers.’
Van der Have: ‘Ik heb een zaak geweigerd die mij te schimmig was. Een Nederlandse holding, waarbij Russische eigenaren betrokken waren, met een fabriek in Kaliningrad, procedures in meerdere landen, bedreigingen, onduidelijke financiering. Het was zowat onmogelijk om mijn eigen salaris te verzekeren. Toen dacht ik: dit wordt me te gek. Ik heb bedankt.’
Jaakke: ‘Je moet ook eerlijk naar jezelf zijn. Soms is het een enorme energievreter. Ik heb een keer mijn auto aan de kant moeten zetten omdat ik gewoon op was. De spanning was zo intens. Je zit tussen mensen die elkaar dagelijks voor rotte vis uitmaken. Er is geen liefde meer. Dat gaat toch onder je huid zitten. Toen de zaak afgerond was, moest ik echt even een pauze nemen.’
Hoe begin je aan een zaak?
Jaakke: ‘Blanco. Dat is misschien wel de belangrijkste les. Opletten dat je niet te snel denkt dat je weet hoe het zit. De werkelijkheid blijkt altijd anders dan je denkt. Het is als het schilderij van Magritte, van die pijp: Ceci n’est pas une pipe. Dingen zijn zelden wat ze op het eerste gezicht lijken.’
Van Hussen: ‘Ik lees ook niet eerst alle dossiers. Ik ga liever eerst praten. Het probleem is dat iedereen zich al heeft ingegraven in zijn eigen schuttersputje. Met helm op, takken erin gestoken. En dan moet jij ze daar weer uit zien te krijgen. Ik praat liever niet in eerste instantie met de advocaten. Mijn ervaring is dat die niet altijd behulpzaam zijn.’
Jaakke: ‘Precies. Ik ga ook niet eindeloos met advocaten corresponderen. Je kunt een onderneming niet besturen met Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in je hand.’
Van der Have: ‘Het eerste wat je doet, is kijken hoe het met het bedrijf gaat. Dan ben je een soort interim-manager. Er moeten in die eerste periode wel of niet beslissingen worden genomen. Zo’n onderneming lijdt vaak al jaren aan een gebrek aan besluitvorming. Belangrijke besluiten zijn blijven liggen. Terwijl je die zaken oppakt, ontstaat langzaam een beeld van wat er werkelijk aan de hand is.’
Van Hussen: ‘Die eerste paar maanden ben je vaak bezig met rust brengen, de bedrijfsvoering strak krijgen, heel vaak achterstallig onderhoud. Doordat je in die periode vooral daarop bent gefocust, worden het conflict en de impact ervan langzaam maar zeker duidelijk.’
Jaakke: ‘Ik maak vanaf het begin ook helder dat ik er voor de onderneming zit. Niet om een familieruzie op te lossen. Daarvoor moet u ergens anders zijn. Ik zeg vaak ook iets anders: “Ik ben hier nu de baas.” Niet omdat ik dictator wil spelen. Maar omdat medewerkers soms jarenlang hebben geleden onder het ontbreken van leiderschap en beslissingen die niet genomen worden. Mensen hebben behoefte aan duidelijkheid en die krijgen ze van mij.’
Wat is de grootste valkuil?
Van der Have: ‘Het ergste wat je kan overkomen is dat één van de partijen denkt dat je in het kamp van de ander zit. Op het moment dat je niet langer als onafhankelijk wordt gezien, verlies je je effectiviteit.’
Van Hussen: ‘Het grappige is dat beide partijen eigenlijk altijd denken dat je bij de ander hoort.’
Jaakke: ‘Daarom spiegel ik veel. Spreek ik met de één, dan spreek ik ook met de ander. Na een overleg blijf ik nooit met één partij achter.’
De Ondernemingskamer kan ook een enquête naar mogelijk wanbeleid gelasten. Hoe belangrijk is de ‘dreiging’ van een enquête?
Jaakke: ‘Ik houd die mogelijkheid graag achter de hand. Het is fijn als je op een gegeven moment kunt zeggen: we komen er kennelijk niet uit, dan starten we een onderzoek. Dan zijn we anderhalf jaar en twee ton verder…’
Van der Have: ‘... en dan komen dingen naar boven die je niet leuk vindt...’
Van Hussen: ‘Een onderzoek laat meestal zien wat iedereen eigenlijk al weet: niemand aan tafel heeft volledig gelijk.’
Van der Have: ‘Een enquête is een prettig drukmiddel.’
Jaakke: ‘Een soort kernwapen.’
Van Hussen: ‘Precies. Juist doordat je de mogelijkheid hebt, hoef je die hopelijk niet te gebruiken.’
Hoe voorkom je dat je te snel gaat handelen?
Jaakke: ‘De kunst is om niet te snel beslissingen te nemen. Je kunt niet met de polsstok over de tijd heen springen, je moet door de tijd heen. Soms moet je even niets doen.’
Van der Have: ‘Partijen beginnen vaak direct met de druk op je te zetten om bepaalde beslissingen te nemen. Maar het is eigenlijk nooit nodig om snel iets te beslissen.’
Jaakke: ‘Ze denken dat je Hans Klok bent. Maar ik ben Hans Klok niet. Die druk moet je weerstaan.’
Je hoort steeds vaker over verruwing in de maatschappij. Merken jullie dat ook in jullie zaken?
Van Hussen: ‘Absoluut. De samenleving verruwt. Dus dat geldt ook voor de setting waar wij in opereren. Je ziet heel veel emoties. Huilende mensen. Schreeuwen. Jammeren. Het aantal vijftigplussers dat huilend aan tafel zit, is werkelijk ontelbaar. Op een gegeven moment word je wel een beetje immuun voor al dat gejammer. Huilen lost immers niks op.’
Van der Have: ‘Mijn ervaring is dat het conflictueuzer wordt. Je komt op straat steeds meer verwarde, gekke mensen tegen. En dat geldt ook voor de bestuurskamer. Bedreigingen, intimidatie – we kennen allemaal voorbeelden. Het woord narcist valt tegenwoordig heel vaak. Of dat terecht is weet ik niet. Veel ondernemers hebben een bedrijf groot gemaakt en denken vervolgens dat ze over water kunnen lopen.’
Jaakke: ‘Ik heb meegemaakt dat mensen me volgden. Kreeg ik te horen: gisteren was je daar, eergisteren daar. Dat bleek dan te kloppen. Ik was niet bang, maar prettig was het niet.’
Van Hussen: ‘Je komt soms in schimmige toestanden. Gekke mails die je ontvangt, intimidaties, personen waarvan je merkt dat zij zich op de grens van de boven- en onderwereld begeven. Je moet dan een rechte rug hebben. De koers van de vennootschap vasthouden. Dat is niet altijd makkelijk.’
Jullie worden ook regelmatig aansprakelijk gesteld…
Van der Have: ‘Dat hoort er kennelijk bij. Ik ben zelf in een zaak voor 4,5 miljoen euro aansprakelijk gesteld, een bedrag dat ik niet op de plank heb liggen. Ik heb mijn gezin er ook maar beperkt over geïnformeerd. Ik word al bijna tien jaar achtervolgd met procedures, door een oude aandeelhouder met veel geld. Een man die niet zonder ruzies en vijanden kan.’
Van Hussen: ‘Je lost een zaak op, denkt dat het voorbij is en een paar maanden later ligt er een aansprakelijkstelling op de mat. Voor je het weet ben je vijf of zes jaar verder.’
Is het dat allemaal wel waard?
Jaakke: ‘Tsja, het kan best een eenzame bedoening zijn. De druk is groot. Het is soms zo verrot en zo giftig. Je bent matig verzekerd. Je wordt aansprakelijk gesteld. Je wordt bedreigd en gevolgd. Why the f*** doe ik dit werk?’
Van Hussen: ‘Maar het merendeel is niet zo. Ik zie vooral blije mensen. Ik kreeg onlangs nog een zak walnoten van een betrokkene. Had ze zelf voor me geraapt, uit dankbaarheid. Omdat ik haar leven makkelijker had gemaakt. Dat is toch superlief? Maar ik denk ook weleens: hoever moeten we eigenlijk gaan? Hoever ga ik om tot een oplossing te komen? Ik vind het vanzelfsprekend dat een functionaris van de Ondernemingskamer zaken zoals bij Vitesse of L1 oplost. Of een bedrijf met allerhande stakeholders. Er is dan een maatschappelijk belang. Maar hoever ga je om een pure familievete op te lossen? Er zitten echt zaken bij waarvan ik denk: er gebeurt helemaal niets in de bv Nederland als we dit niet oplossen. Als je dan helemaal niks wil en je eigen bv kapot wil laten gaan, be my guest. Daar worstel ik wel eens mee.’
Uit welke zaak heb je de meeste voldoening gehaald?
Van Hussen: ‘Vitesse. Zonder ingrijpen had die organisatie simpelweg niet meer bestaan, dan had Arnhem geen club voor betaald voetbal meer gehad. Ik vind het nog steeds leuk als ik op mijn telefoon zie dat onze geel-zwarte vrienden een wedstrijd hebben gewonnen. Ik denk vaak aan de fans.’
Van der Have: ‘Voor mij was dat een GGZ-instelling in Eindhoven. Bestuur weg, raad van toezicht weg. Binnen een jaar hadden we een nieuwe raad van bestuur en een nieuwe raad van toezicht, met steun van ondernemingsraad en cliëntenraad. Ik ben er deze zomer nog eens terug geweest. Alles draait nog steeds goed. Dat gaf veel voldoening.’
Jaakke: ‘Mijn mooiste zaak was een tapijtfabriek op de Bible Belt. Vader overleden en daarna de twee zoons knalhard tegenover elkaar. Een triest familieconflict. Ik werd tijdelijk bestuurder en heb daar bijna twee jaar gezeten. We hebben ongelooflijk veel kunnen doen.
€ 160 miljoen omzet, maar er was geen begroting. 370 werknemers, maar geen HR-afdeling. Uiteindelijk heb ik het bedrijf moeten verkopen. Ik heb nog steeds contact met de betrokkenen. Het is de mooiste zaak die ik heb gedaan. Op dat soort momenten besef je: de Ondernemingskamer is een prachtig instrument.’
Reageren? Mail ons op redactie@scopebusinessmedia.nl
Dit interview is gepubliceerd in Management Scope 10 2026.
Dit artikel is voor het laatst aangepast op 17-11-2026