Column Fieke van der Lecq: Tussen eindeloos en tijdelijk

Column Fieke van der Lecq: Tussen eindeloos en tijdelijk

Auteur: Fieke van der Lecq | 04-01-2017

Veel mensen maken zich zorgen over de doorgeschoten flexibilisering van de arbeidsmarkt. Vooral jongeren krijgen vaker tijdelijke contracten, die niet worden omgezet in vaste aanstellingen.


Daardoor is het voor hen moeilijk een huis te kopen en pensioen op te bouwen. De concurrentie met oudere werknemers is ongelijker dan voorheen. Daardoor ontstaat de roep om minder flexibiliteit, oftewel meer vaste aanstellingen. Dat zou jammer zijn.


Het dienstverband voor onbeperkte tijd heeft veel nadelen. Ten eerste is het net als een huwelijk: als het goed zit, heb je het niet nodig en als het slecht zit, helpt het niet. Analoog helpt een vaste aanstelling niet om goede medewerkers te behouden, terwijl je slechte medewerkers juist niet weg krijgt. Economen noemen dit omgekeerde zelfselectie. In tijden van krapte op de arbeidsmarkt krijgen goede mensen sneller een vaste aanstelling aangeboden, maar die kunnen ze ook elders krijgen.


Het instrument helpt dus niet om goede mensen te werven en behouden. Het tijdelijke dienstverband zoals we dat nu kennen, is geen goed alternatief. Voor werknemers geeft het veel onzekerheid, die negatief doorwerkt naar hun persoonlijk leven. Ook is er minder stimulans om de werknemer goede opleidingen aan te bieden en is de werknemer minder gemotiveerd om te investeren in voor de functie specifieke kennis en vaardigheden. Van beide kanten wordt er te weinig geïnvesteerd in de arbeidsrelatie: het zogeheten hold-up probleem. Een voordeel van tijdelijk werk is wel dat de werknemer zich meer bewust is van het belang van de eigen inzetbaarheid en dat hij of zij persoonlijke marketing serieuzer neemt. Dat voordeel kan behouden blijven als we overgaan van de vaste aanstelling naar de aanstelling voor vaste duur. Het standaardarbeidscontract zou bijvoorbeeld vijf jaar kunnen zijn.


Uit ervaring blijkt dat dit voor veel functies een optimale periode is. Immers, na een dergelijke termijn nemen de creativiteit en vernieuwende kracht af, terwijl een kortere periode wegens het inwerken te weinig rendeert voor de onderneming. Voor bepaalde specialistische beroepen, zoals medici en magistraten, kan wellicht een dubbele standaardperiode gelden. Het essentiële verschil met het huidige tijdelijke dienstverband is dat de aanstelling voor vaste duur eindeloos kan worden verlengd. Men knoopt dus meerdere vijfjaarstermijnen aan elkaar, zolang als beide partijen dat willen. Na bijvoorbeeld vier jaar wordt besloten of er een volgende termijn volgt, zodat beide kanten tijdig weten waar ze aan toe zijn.


De voordelen van een aanstelling voor vaste duur zijn evident, maar ontstaan alleen als alle werkgevers meedoen. Dan worden alle werknemers inzetbaarder, ontstaat meer zinvolle arbeidsmobiliteit en loont het de moeite om in de arbeidsrelatie te investeren. Ook durven werkgevers het sneller aan om met een werknemer in zee te gaan, omdat een eventueel voortijds ontslag minder kostbaar zal zijn. Dit verhoogt niet alleen de kansen voor jongeren met en zonder arbeidsbeperking, maar ook voor chronisch zieken, vluchtelingen, ouderen en anderen die graag zouden willen bijdragen. Als de hele samenleving is ingericht op dergelijke termijnen, wordt het aantrekkelijker voor financiële aanbieders om hierop in te spelen met passende hypotheken, pensioenen en ander voorzieningen. Dat betekent ook minder scheve ogen op de werkvloer en feestjes, plus verhoogde ondernemingszin onder werknemers. Die zijn immers hun eigen merk geworden.


Fieke van der Lecq is econoom. Zij werkt als deeltijdhoogleraar, intern toezichthouder en adviseur in de financiële sector.


Deze column is gepubliceerd in Management Scope 10 2016.

Fieke van der Lecq

Tekst door: Fieke van der Lecq

  • > Voorzitter Stichting Beheer Deferred Payments KPMG (KDP)
  • > Commissaris Triodos Bank
  • > Commissaris Arriva Nederland
  • > Academic member Occupational Pensions Stakeholder Group (OPSG), European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA)
  • > Voorzitter Editorial Board Netspar
  • > Commissaris Syntrus Achmea Real Estate & Finance
  • > Voorzitter Stichting Certificering Opleidingen Ondernemingsraden (SCOOR)
  • > Deeltijdhoogleraar Pensioenmarkten Vrije Universiteit Amsterdam
  • > Kroonlid SER

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Fieke van der Lecq

scopist_posts/originals/Fieke02k.jpg

Het nieuwe taboe: geen zin in diversiteit

Briesend stond hij voor me, maar hij hield zich in, op die receptie. “Ze wilden gewoon een vrouw hebben. Waarom zeggen ze dat niet meteen?” Daar had hij natuurlijk gelijk in, dus dat was mijn reactie. Ondertussen dacht ik van binnen: nu maak jij het ook eens mee. Zo voelt dat dus, zo’n glazen plafond.

lees artikel
scopist_posts/originals/Column08k.jpg

Waarde(n)vol

Er is veel interesse voor cultuur en gedrag in organisaties. Hoe dit om te zetten in waardecreatie is nog een stevige uitdaging. De code corporate governance van 2016 benadrukt het belang van de tone at the top, ofwel de manier waarop bestuurders en commissarissen zich gedragen. Zij moeten ervoor zorgen dat de bedrijfscultuur consistent is met de waarden van het bedrijf. Die waarden moeten vervolgens bijdragen aan de ‘lange termijn waardecreatie’, zoals in de code staat. 

lees artikel
scopist_posts/originals/Lecq, Fieke van der - 2016.jpg

Dineren op de rots

Afgelopen december was het weer zo ver: ongeveer de helft van de top-100 commissarissen kwam bijeen ter gelegenheid van de nieuwe toplijst die in het vorige nummer van dit magazine werd gepubliceerd. In een even gerenommeerd als gastvrij advocatenkantoor in Amsterdam Oud-Zuid werd genetwerkt en gedineerd. De sprekers zorgden voor het geestelijke voedsel. Na het voorlezen van de Chatham House Rule werd plechtig afgesproken deze te hanteren en uw columnist zal daarop geen uitzondering maken. De inhoud is er niet minder relevant om.

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/cosec-event07v.jpg

Verslag Top-100 Company Secretary Debat&Diner 2019

Over hun sterk evoluerende vak wisselden 18 company secretaries begin juli van gedachten tijdens de tweede editie van het Management Scope Top-100 Company Secretary Debat & Diner, een initiatief van Diligent, ontwikkelaar van boardcommunicatiesoftware, en Management Scope. ‘Company secretaries opereren tegenwoordig ook op strategisch niveau.’

lees artikel
scopist_posts/originals/Pijler_250x250.jpg

Waarom groei en positieve impact elkaar niet bijten

Accenture Strategy nam bedrijven uit de pijler financiële gezondheid van de Management Scope Corporate Impact Index onder de loep. Lijstaanvoerders zijn online betaalplatform Adyen en chipmachinefabrikant ASML. Vooral dat laatste concern – de winnaar van de overall ranking – laat zien dat groei en positieve impact elkaar niet uitsluiten.

lees artikel
scopist_posts/originals/verduurzaming-directiekamer07k.jpg

Verduurzaming komt nu de directiekamer binnen

Het in juni gepresenteerde Klimaatakkoord kent een groot aantal maatregelen die moeten leiden tot 49 procent minder uitstoot van broeikasgassen in 2030, oplopend naar 95 procent in 2050. ING-econoom Gerben Hieminga laat zijn licht schijnen over de implicaties voor het bedrijfsleven.

lees artikel
facebook