Als de nieuwe ceo te hard van stapel loopt

Als de nieuwe ceo te hard van stapel loopt

Auteur: Arjan Eleveld | Beeld: Lien Geeroms | 12-04-2017

Een recent benoemde bestuursvoorzitter blijkt aanmerkelijk ambitieuzer dan hij tijdens de sollicitatiegesprekken deed voorkomen. Er zijn signalen dat hij te hard van stapel loopt. Wat nu?


Het komt niet vaak voor dat leden van een raad van commissarissen kort na de benoeming van een nieuwe ceo twijfels hebben over de gemaakte keuze en dat ook uitspreken. Veel vaker zullen commissarissen hun zorgen voor zich houden en nog een tijdje afwachten om te zien hoe de situatie zich ontwikkelt. Dat lijkt verstandig. Uiteindelijk moet een nieuwe ceo ook de ruimte krijgen om een eigen beleid te voeren en veranderingen te initiëren.

Maar er zijn uitzonderingen. Een recent benoemde bestuursvoorzitter bleek aanmerkelijk ambitieuzer dan hij tijdens de sollicitatiegesprekken deed voorkomen. Op zich niet verkeerd, maar de betreffende raad van commissarissen kreeg meerdere signalen die hen zorgen baarden. De leden van deze rvc realiseerden zich dat recente bedrijfscrashes en schandalen in de pers, zowel in Nederland als daarbuiten, heel vaak zijn terug te voeren op de tomeloze ambitie en het ego van de ceo. Verder had deze rvc veel vertrouwen in een aantal andere leden van de raad van bestuur. Loopt de nieuwe ceo niet te hard van stapel? Ziet hij het belang niet in van het waardevolle samenspel in de raad van bestuur? Er lijkt nu al sprake te zijn van irritaties. Wat nu?


De eerste maanden na een benoeming
Wie zich kandideert voor een positie als bestuursvoorzitter is ambitieus. Ambitie, geldingsdrang en de behoefte aan erkenning vormen met elkaar een krachtige drijfveer die leidt tot hard werken, het durven aangaan van risico’s en het hoog leggen van de lat. Zonder ambitie geen uitzonderlijke prestaties. Wie over ambitie beschikt, komt verder dan anderen – mits hij of zij ook over de vereiste kwaliteiten beschikt. Maar, zoals met alles, gaat het om de balans: zijn er andere elementen in de persoonlijkheid die maken dat die geldingsdrang niet allesbepalend wordt? Zoals de behoefte aan harmonie en acceptatie, die mensen ertoe aanzet zich bescheiden op te stellen, of zorgvuldigheid, een eigenschap die maakt dat de risk appetite niet ontspoort. De eerste maanden na een benoeming zijn de wittebroodsweken. Zittende mensen geven de nieuwkomer het voordeel van de twijfel. Zij willen harmonieus samenwerken met hun nieuwe aanvoerder en vermijden, zolang ze hem of haar nog niet goed kennen, een confrontatie. Alleen mensen die zelf een sterke geldingsdrang hebben en op zoek zijn naar erkenning, zullen in die eerste periode kritisch zijn. Zij zien de nieuwe ceo als potentiële bedreiging voor hun positie. Dat anderen positief en enthousiast zijn, is voor hen juist slecht nieuws: het verkleint hun eigen aanzien en invloed. Als gevolg daarvan zal deze relatief kleine groep ambitieuze managers niet meewerken aan het proces van attributie, het toedichten van kwaliteiten aan de nieuwe leider.


Sluimerende tegenkracht
Over het algemeen heeft een nieuw benoemde ceo het binnen de eigen organisatie relatief gemakkelijk. De nieuwe man of vrouw wordt gestimuleerd zich uit te spreken en zaken aan te pakken. Juist daarom is deze periode zo geschikt om veranderingen door te voeren. Vrijwel iedereen zal gemotiveerd zijn om van de nieuwe start een succes te maken. Een nieuwe voorzitter moet het dus wel heel bont maken wanneer hij of zij kort na de start het eigen team weet te irriteren, zoals in de hiervoor geschetste casus. Welk advies past hier de raad van commissarissen?
Waarschijnlijk het belangrijkste advies is de signalen niet te negeren. De andere kant op kijken is bij bestuurlijke dilemma’s nooit een goede tactiek. Voorkomen moet ook worden dat de andere statutaire bestuurders het gevoel hebben dat ze geen directe lijn en een luisterend oor meer hebben in de raad van commissarissen. Als dat gebeurt, en daar zijn helaas voorbeelden van, zoekende betreffende bestuurders elkaar op en vormen met elkaar een sluimerende tegenkracht binnen de onderneming. Een goede rvc toont zich altijd betrokken en open en luistert naar andere bronnen, binnen en buiten de onderneming. Maar dat betekent natuurlijk niet dat de commissarissen meebewegen en de indruk wekken niet achter de nieuwe ceo te staan.

Adviesgesprek vereist tact
Als er sprake blijkt te zijn van een echt issue, is het zaak dit vroegtijdig te bespreken en snel te reageren. Hoe vroeger, hoe beter. Op tijd ingrijpen voorkomt dat er onnodige misverstanden ontstaan, dat spanningen zich verharden en dat de effectiviteit van het topteam voor lange tijd onderuit gaat.
Het is de verantwoordelijkheid van de president-commissaris dit aan te kaarten en met de ceo een adviesgesprek te voeren. Dat vereist enige tact. Het mag er immers niet toe leiden dat de nieuwe bestuursvoorzitter zich niet gesteund voelt door de rvc. Het moet heel duidelijk zijn dat de raad geen enkele moeite heeft met ambitie. Het heeft ook geen enkele zin om de persoonlijkheid en de drijfveren van de betreffende bestuurder ter discussie te stellen. Een goede president-commissaris speelt er juist op in. De nieuwe ceo is ambitieus en dus gevoelig voor erkenning. Als de president-commissaris die erkenning geeft en duidelijk weet te maken dat de raad veel vertrouwen heeft in hun nieuwe man, creëert hij de ruimte om ook over andere zaken te spreken. Over de gevoeligheden binnen de organisatie, de spanningen in de boardroom, wat de meest effectieve manier is om daarmee om te gaan, welke stijl het beste werkt. Zo’n gesprek schept juíst vertrouwen. Dat is van grote waarde voor alle jaren die nog gaan volgen en heeft uiteindelijk het meeste effect.

Deze analyse is gepubliceerd in Management Scope 04 2017 

Arjan  Eleveld

Tekst door: Arjan Eleveld

  • > Managing partner Jonathan Warner
  • > Internationaal President Global Alliance for Performance Improvement (GAPI)

Management Scope Rankings

Bekijk hier alle rankings die Management Scope jaarlijks samenstelt.

Artikelen van Arjan Eleveld

scopist_posts/originals/Boardroom-dynamics10k.jpg

Het executive committee is invloedrijk, maar stelt formeel niks voor

Het executive committee (exco) heeft status verworven als bestuurslaag waar belangrijke beslissingen genomen worden. Invloed is er zeker, maar die is binnen de governance nergens verankerd. Het exco lijkt daarmee slechts een sturingsinstrument van het bestuur, maar er zitten ook voordelen aan de niet-gedefinieerde positie.

lees artikel
scopist_posts/originals/JW-essay06k.jpg

De raad van commissarissen verandert radicaal

Door disruptie, exponentiële groei en digitalisering veranderen organisaties en is een nieuwe vorm van toezicht nodig. Ook het toenemend belang van ethiek zet toezicht op scherp. De oplossing is een raad van commissarissen met een andere samenstelling en toekomstvisie, betoogt bestuursadviseur Arjan Eleveld, die hierover spreekt met topexperts. Dat is een hele verandering: ‘Vooral de adviesfunctie wordt belangrijk.’

lees artikel
scopist_posts/originals/ToezienCultuur04k.jpg

Toezien op cultuur: de belangrijkste taak van commissarissen?

Het belang van een cultuur die de strategie ondersteunt, is haast niet te overschatten. Bestuursadviseur Arjan Eleveld deelt zijn ‘cultuurvisie’ en spreekt met drie toezichthouders over het belang van een breed gedragen cultuur: ‘Je hebt de plicht er kritisch naar te kijken.’

lees artikel
Management Scope

Geïntereseerd in Management Scope?

Maak kennis met het magazine via een proefabonnement: 3 edities voor €18,- of 6 edities voor €36,-

Vraag een proefabonnement aan

Meer opinie

scopist_posts/originals/Datagebruik10v.jpg

Laat dataverbruik niet uitgroeien tot doemscenario

Het digitale dataverkeer leidt tot een verdubbeling van het wereldwijde energieverbruik. Niet in elke boardroom zijn het snel groeiende dataverbruik en de gevolgen voor het energieverbruik top of mind. Dat zou het wel moeten zijn, stellen ING sectorbankier Dirk Visser en -econoom Ferdinand Nijboer. Bedrijven kunnen de milieu-impact binnen de perken houden door kritisch naar hun ICT-activiteiten te kijken.

lees artikel
scopist_posts/originals/Aanbevelingen10v.jpg

Aanbevelingen cultuur, gedrag en reputatie in de toezichtsroutine

Een bedrijf van de 21ste eeuw verdient een commissaris van de 21ste eeuw. Stel hoge en aangepaste eisen aan de werving en selectie van commissarissen en niet in het minst aan de raad als collectief en aan de commissaris zelf. 

lees artikel
scopist_posts/originals/AI-CFO10v.jpg

De cfo neemt betere beslissingen dankzij kunstmatige intelligentie

De juiste inzet van data kan de onderneming een strategische voorsprong geven. Daar ligt een grote kans voor de cfo, signaleert professor Kristof Stouthuysen van Vlerick Business School in zijn recente onderzoek. Technologie maakt het ontsluiten van waardevolle data relevanter dan ooit.

lees artikel
facebook