De meest opvallende bestuurswisselingen van april 2026
In onze 'Wandelgangen'-rubriek plaatsen we deze ontwikkelingen in perspectief. Geen breaking news, maar een ludieke duiding van wat er speelt achter de schermen van bestuurlijk Nederland – waar commissarissen opstappen, stoelen vrijkomen en de zoektocht naar opvolgers begint.
Belangenverstrengeling – je zou denken: een mooi Scrabble-woord dat alle juiste vakjes aantikt, geheid goed voor een flinke score. Helaas: een Scrabble-woord mag maar 15 letters hebben. Commissarissen verdienen er óók geen punten mee: integendeel. Ze worden geacht onafhankelijk toezicht te houden, zowel qua positie als in geestelijke zin. Tegenstrijdige belangen zouden die onafhankelijke rolvervulling en oordeelsvorming in het nauw kunnen brengen. Bijvoorbeeld wanneer een commissaris persoonlijk een materieel financieel belang heeft – of er een partner of familielid werkzaam is – bij een partij waarmee het bedrijf een zakelijke relatie aangaat. Alert zijn op (het voorkomen van) belangenverstrengeling en een tegenstrijdig belang onverwijld melden bij de chair, luidt de best practice in de Nederlandse corporate governance code dan ook. Vooral als die chair Pauline van der Meer Mohr heet.
Van der Meer Mohr is voormalig voorzitter van de codecommissie en heeft dus een reputatie hoog te houden op het gebied van goed bestuur. Ze is onder meer de prima inter pares van ASM International (naast vicevoorzitter van verzekeraar NN Group en commissaris van retailer Ahold). ASML maakte onlangs het plotselinge en onmiddellijke vertrek bekend van commissaris Martin van den Brink. Mid-term, want Van den Brink was nog maar twee jaar toezichthouder bij de halfgeleidermachinebouwer.
Volgens het concern volgt het vertrek na een assessment dat duidelijk maakte dat ‘andere professionele activiteiten’ van Van den Brink zouden kunnen leiden tot overlappende belangen. Zijn vertrek als commissaris – in onderling overleg – moet ‘voorkomen dat een dergelijke situatie, of de schijn ervan, in de toekomst ontstaat’. Verdere details over hoe en waar die belangenverstrengeling zich zou kunnen voordoen, werden niet gegeven. Als je transparant wilt zijn over de exit van een non-exec, wees het dan helemáál. Dat is óók een kernbegrip in goed bestuur.
Van den Brink is oud-chief technology officer van branchegenoot ASML en een van de architecten van het achtbaansucces van de Philips-spin-off. Hij bleef er adviseur en is daarnaast lid van de adviesraad van startup CuspAI en consultant bij het Belgische onderzoeksinstituut Imec.
Van der Meer Mohr kent Van den Brink overigens goed, omdat ze als commissaris van ASML toezicht op hem hield in zijn rol van co-president en cto. Van de rol van bestuurder samen met je oude ‘baas’ naar de gelijkwaardige positie van collega-toezichthouder: dat moet een bijzondere dynamiek zijn geweest en voor beiden even wennen. Van den Brink was gelukkig net lang genoeg commissaris bij ASML om een technologiecommissie binnen de rvc van de grond te helpen tillen, een mooie nalatenschap op governancegebied.
Ook bij telecombedrijf KPN trad een commissaris halverwege zijn eerste termijn terug. De Brits-Zuid-Afrikaanse Rob Shuter verliet zijn zetel in de rvc van het telecombedrijf, nadat hij executive advisor werd bij KKR. Hij moet de investeringen van het Amerikaanse private-equityhuis in de digitale infrastructuur binnen Europa helpen opschalen. Tja, twee posities in dezelfde branche op één kussen, daar slaapt de duivel tussen.
De rvc’s van ASML en KPN moeten dus op zoek naar opvolgers voor de voortijdig vertrekkende toezichtcollega’s. Daarmee komen we op de B van benoemingsbeleid: een primaire verantwoordelijkheid van commissarissen, zowel voor het eigen gremium als dat van het bestuur en dan met name de voorzitter.
Zo staan de toezichthouders van onder meer spoorwegbeheerder ProRail (vervanger voor ceo John Voppen), netbeheerder TenneT (Manon van Beek) en bierbrouwer Heineken (Dolf van den Brink) voor de schone, maar lastige taak om een nieuwe leider en boegbeeld te vinden.
Tip van Peter Wennink, oud-(co)-ceo van ASML, samen met de al eerder genoemde Van den Brink, in hun afscheidsinterview: kies een interne opvolger. ‘Iemand van buiten geeft allerlei issues. Je moet een bedrijf zien als een groot bos. Als je een grote hond van buiten inhuurt, wil die tegen elke boom in dat bos aan plassen. Maar wij wisten: niet al die bomen hebben water nodig.’
Opvolgingsproblematiek: dat lijkt óók een mooi (maar wederom te lang) Scrabble-woord. Commissarissen die daar goed mee omgaan, scoren juist wél punten. Zowel in woordwaarde als in duurzame waardecreatie voor de lange termijn.
Reageren? Mail ons op redactie@scopebusinessmedia.nl